Mazsan Makina RETMES MES Yazılımı Başarı Hikayesi

Mazsan Makina, 1972’den bu yana talaşlı imalat alanında otomotiv, beyaz eşya, hidrolik ve pnömatik sektörlerine üretim gerçekleştiriyor. Mazsan’da Konzek Teknoloji’nin RETMES MES yazılımı devreye alınarak, sahadaki makineler PLC'leri üzerinden RETMES'e bağlandı; üretim takibi, iş emri yönetimi, fire ve hurda analizi, OEE izleme ve bakım yönetimi modülleri devreye alındı. Projenin ayırt edici yanlarından biri, iş emirlerinin alışılmışın tersine ERP'de değil RETMES MES yazılımı üzerinde hazırlanıp ERP'ye aktarılması oldu. RETMES MES yazılımının üzerine eklenen mIQ yapay zeka çözümleriyle ekip bugün raporlarını tek bir cümlelik komutla oluşturuyor, acil siparişlerde makine önerisi alıyor ve kestirimci bakım için veri altyapısını kuruyor. Mazsan Teknik Müdürü Özkan Yılmaz, RETMES'in devreye alınmasıyla birlikte verimlilikte önce %15, ilerleyen dönemde %20-25'e ulaşan bir artış elde ettiklerini aktarıyor. Bu başarı hikayesi, Mazsan Makina Teknik Müdürü Özkan Yılmaz, Üretim Müdürü Emre Soylu, Üretim Mühendisi Ersan Sezgin ve Bakım Sorumlusu Barış Avcı’nın aktarımlarından derlenmiştir.

https://www.youtube.com/watch?v=BOhoQeDEfhg

Proje Özeti

Müşteri	Mazsan Makina
Sektör	Talaşlı imalat — Beyaz eşya, Otomotiv, Hidrolik ve Pnömatik sektörü
Tesis	155 Makine
Çözüm	RETMES MES Yazılımı + mIQ Yapay Zeka Çözümleri (Insight, Predictor) + MMS
Kapsam	Üretim takibi, iş emri yönetimi, fire/hurda analizi, kalite ölçü girişleri, duruş yönetimi, OEE izleme, bakım yönetimi, yapay zeka destekli üretim izlenebilirliği
Entegrasyon	ERP — ters entegrasyon: iş emirleri RETMES'te hazırlanıp ERP'ye aktarılıyor; PLC ve saha otomasyonu
Saha donanımı	Kiosk operatör panelleri, MMS sensör altyapısı (prototip makine)
Uygulama yaklaşımı	30 makinelik pilot ile başlangıç, ardından tüm makine ve hatlara yaygınlaştırma
Sonuç	Devreye alma ile %15, ilerleyen dönemde %20-25 üretim verimliliği ve kalite kazancı

MES Yazılımı öncesi ve sonrası: üretim verisi nereden geliyor?

Mazsan’daki dönüşümün temel noktası yalnızca kağıt kayıtların dijital ortama taşınması değil, üretim verisinin toplanma ve kullanılma biçiminin değişmesiydi.

RETMES öncesinde üretim adetleri ve duruşlar operatörlerin tuttuğu kağıt kayıtlardan toplanıyor, bu kayıtlar üretim mühendisine ulaştırıldıktan sonra Excel’e aktarılıyordu. Üretim sonuçları ancak bir veya iki gün sonra analiz edilebiliyor; manuel süreç nedeniyle yanlış yazılan, unutulan veya kaybolan kayıtlar raporlamayı ve veri güvenilirliğini etkileyebiliyordu.

Süreç	MES Öncesi	MES Sonrası
Üretim verisi	Operatörün kağıda yazdığı kayıtlar, 1-2 gün gecikmeyle Excel'e giriş	Makine PLC'sinden otomatik, anlık
Raporlama	Bir saatlik manuel hazırlık	1-2 dakikada hazır rapor; vardiya sonunda otomatik mail
Anlık takip	Yapılamıyordu; adet için sahaya gidip sayılıyordu	İş emri ilerlemesi, hız ve OEE bilgisayardan eş zamanlı izleniyor
OEE	Excel'de hesaplanmaya çalışılıyor, alt kırılımlarına güvenilemiyordu	Hat ve bölüm bazında güvenilir OEE ve alt kırılımları
Fire/hurda kaydı	Kağıt üzerinde, gün sonunda derleniyordu	Kiosk üzerinden vardiya bazında, fire çeşidiyle birlikte
Arıza bildirimi	Telefonla bildirim, elle doldurulan formlar, ay sonunda toplu giriş	Operatör panelinden anlık bildirim, bakım ekibine otomatik mail
İş emri takibi	Ustaların bilgisine ve sözlü yönlendirmeye dayalı	Planlamanın açtığı iş emirleri sistem üzerinden; hedef herkese görünür
Rapor sorgulama	Sabit formatlı, elle konfigüre edilen raporlar	mIQ Insight ile tek cümlelik komutla rapor ve otomatik dashboard

“RETMES sonrasında bütün bu verileri anlık olarak istediğimiz raporda, istediğimiz formatta alabiliyoruz. Bizim için çok büyük bir avantaj sağlıyor bu.”

Özkan Yılmaz — Teknik Müdür, Mazsan Makina

Projenin çıkış noktası: kağıt ve Excel’e dayalı üretim takibi

MES yazılımı öncesinde Mazsan’da üretim verisinin önemli bir bölümü manuel olarak toplanıyordu. Üretim adetleri ve duruşlar operatörler tarafından kağıda yazılıyor, kayıtlar daha sonra Excel ortamına aktarılarak hangi makinenin ne kadar üretim yaptığı ve performansının ne olduğu hesaplanmaya çalışılıyordu.

Bu yapı üretim verisinin sahadan yönetime ulaşmasında gecikmeye neden olduğu gibi, verinin doğruluğunu da kişilerin tuttuğu kayıtlara bağımlı hale getiriyordu. Manuel veri toplama sırasında yanlış yazımlar, unutulan kayıtlar veya kaybolan formlar oluşabiliyor; bu durum üretim sonuçlarının derlenmesini ve raporlanmasını zorlaştırıyordu.

RETMES MES yazılımının devreye alınmasıyla makinelerden alınan veri üretim yönetiminin temel girdilerinden biri haline geldi.

“Makineler yalan söylemez.”

“RETMES’in bizim için en büyük artısı, makinelerden direkt aldığımız veriler. Yanlış olmayan, üzerine herhangi bir şey eklenmemiş verileri konuşuyor olmak bizim için en büyük artı.”

Emre Soylu — Üretim Müdürü, Mazsan Makina

30 makinede başlayan MES yazılımı tüm makine ve hatlara yayıldı

Mazsan, RETMES’i ilk aşamada 30 makinede uyguladı. Uygulamanın başarılı sonuç vermesinin ardından sistem tüm makine ve hatlara yaygınlaştırıldı. Bugün makinelerden veri toplanırken üretim ve bakım tarafındaki saha bildirimleri de operatör panelleri üzerinden yürütülebiliyor.

“İlk başta RETMES’i 30 makinede prototip olarak uyguladık. Başarılı olduğunu görünce bütün makine ve hatlara yaygınlaştırdık.”

Barış Avcı — Bakım Sürecinden Sorumlu, Mazsan Makina

Bu yaygınlaştırmayla birlikte RETMES; üretim takibi, iş emri yönetimi, performans analizi, OEE, fire ve bakım süreçlerinin aynı veri altyapısı üzerinde yönetilebildiği bir yapıya dönüştü.

İş emri yönetimiyle üretim durumu anlık izleniyor

RETMES ile Mazsan’da üretimin iş emirleri üzerinden takip edildiği bir yapıya geçildi. Planlamadan gelen iş emirleri sayesinde üretim ekipleri hedef üretim miktarını görebiliyor ve vardiya içerisindeki gerçekleşmeleri bu hedefle karşılaştırabiliyor.

Örneğin 5.000 adetlik bir iş emrinde, geçmişte vardiyada ne kadar üretim yapıldığını görmek için sahaya giderek kontrol yapmak gerekirken bugün ilgili tezgahta işin ne kadarının tamamlandığı bilgisayar üzerinden anlık olarak görülebiliyor.

Talaşlı imalatta ürün çeşitliliğinin yüksek olması, bir iş tamamlandıktan sonra sıradaki üretime ne kadar hızlı geçilebildiğini de önemli hale getiriyor.

“İşten işe geçiş takibi, hangi ürünün bittiği ve sonrasında hangi işin ayarlanacağı gibi konularda iş emri yönetimi bize çok büyük avantaj sağladı. Operatörlerimiz ve ayar yapan personelimiz iş emri yönetimi sayesinde çok hızlı reaksiyon alabiliyor.”

Emre Soylu — Üretim Müdürü, Mazsan Makina

RETMES–ERP entegrasyonu Mazsan’ın planlama sürecine göre kurgulandı

Mazsan’daki RETMES–ERP entegrasyonunda standart ERP’den MES’e iş emri aktarımından farklı bir model tercih edildi.

Normal yapıda ERP üzerinde hazırlanan iş emirlerinin MES’e aktarılması beklenirken, Mazsan’da iş emirleri RETMES üzerinde hazırlanarak mevcut ERP sistemine aktarılıyor.

Teknik Müdür Özkan Yılmaz, bu yaklaşımın tercih edilmesinde RETMES’in planlama tarafında sunduğu kullanıcı dostu arayüzün önemli rol oynadığını belirtiyor.

“Biz ters entegrasyon yaparak MES’te, RETMES’te hazırlayarak iş emirlerini sonrasında ERP’ye aktardık. Çünkü RETMES’in arayüzleri daha kullanışlı ve kolay, kullanıcı dostu bir arayüzü var.”

Özkan Yılmaz — Teknik Müdür, Mazsan Makina

Böylece RETMES ile ERP arasındaki veri akışı hazır bir entegrasyon modeline göre değil, Mazsan’ın planlama ekibinin çalışma biçimine göre kurgulandı.

Bir saatlik üretim raporu 1–2 dakikada: raporlamanın dönüşümü

RETMES öncesinde üretim adetleri ve hurdalar operatörlerin tuttuğu kağıtlardan gün sonunda toplanıyor, ardından üretim ekibi bu verileri bir araya getirerek rapor hazırlıyordu.

RETMES ile aynı üretim sonuçlarına tek bir rapor üzerinden ulaşılabilir hale geldi. Mazsan ayrıca rapor çizelgelerini otomatik e-posta gönderimine bağladı. Vardiya sonunda üretim raporları ilgili ekiplerin e-posta adreslerine otomatik olarak düşüyor; raporlar ihtiyaç doğrultusunda hat ve istasyon bazında kurgulanabiliyor.

“Bizim bir saatte hazırlayacağımız rapor şu anda bir iki dakikada önümüze düşebiliyor. Böylece raporu hazırlayacağımız süreyi artık analiz için kullanabiliyoruz.”

Ersan Sezgin — Üretim Mühendisi, Mazsan Makina

Buradaki kazanım yalnızca rapor hazırlama süresinin azalması değil. Daha önce veriyi toplamak ve rapora dönüştürmek için kullanılan zaman artık üretim sonuçlarının analizine ayrılabiliyor.

Anlık üretim görünürlüğü ve OEE takibi

Üretim verisinin daha güvenilir hale gelmesi Mazsan’ın OEE hesaplamalarını da değiştirdi.

RETMES öncesinde OEE ve alt kırılımlarının hesaplanması, operatörlerden manuel olarak alınan verilerin Excel ortamında işlenmesine dayanıyordu. Manuel işçiliğin fazla olması nedeniyle güvenilir sonuçlara ulaşmak zorlaşıyordu.

RETMES ile istenilen üretim verilerine daha güvenilir şekilde erişilebildiği için hangi hattın ve bölümün hangi OEE değerinde çalıştığı daha net takip edilebiliyor.

Operatörlerin kiosk ekranlarında kendi vardiyalarına ait fireleri ve fire türlerini sisteme girmesi sayesinde fire verileri tezgah, vardiya ve operatör bazında analiz edilebiliyor.

Teorik ve gerçekleşen çevrim süreleri karşılaştırılıyor

Anlık üretim görünürlüğü, yalnızca toplam üretim miktarının değil, proses içerisindeki performans sapmalarının da daha erken fark edilmesini sağlıyor.

Mazsan’da ürünlerin teorik çevrim süreleri ile gerçekleşen süreleri karşılaştırılabiliyor. Örneğin teorik olarak 60 saniyede üretilmesi gereken bir ürün 65–70 saniyede üretilmeye başladığında bu fark RETMES üzerinden daha hızlı tespit edilebiliyor.

Aynı şekilde bir tezgahın erken kapatılması veya geç devreye alınması gibi üretim süresini etkileyen durumlar da anlık veri üzerinden analiz edilebiliyor.

CNC tezgahlarında operatörün üretimi hızlandırmak veya yavaşlatmak amacıyla feed rate değerinde yaptığı değişiklikler de gözlemlenip raporlanabiliyor.

İş emri yönetimi: yüksek ürün çeşitliliğinde hızlı reaksiyon

Talaşlı imalatın doğası gereği Mazsan'ın ürün çeşitliliği yüksek; işten işe geçişler günlük operasyonun kritik bir parçası. İş emri yönetimi bu geçişleri sistematik hale getirdi: planlamanın açtığı iş emirleri operatörler tarafından başlatılıyor, vardiya hedefi baştan herkes tarafından biliniyor ve bir işin bitip diğerinin ayarlanacağı an netleşiyor.

"Biz talaşlı imalat yapıyoruz ve ürün çeşitliliğimiz fazla. İşten işe geçiş takibi, hangi ürünün bittiği ve sonrasında hangi işin ayarlanacağı gibi konularda iş emri yönetimi bize çok büyük avantaj sağladı. Operatörlerimiz ve ayar yapan personelimiz iş emri yönetimi sayesinde çok hızlı reaksiyon alabiliyor."

Emre Soylu — Üretim Müdürü, Mazsan Makina

İlerleme takibi için artık sahaya gidip saymaya gerek yok.

"Mesela beş bin adetlik bir iş emri açılıyor. Eskiden vardiyada ne kadar çıktı diye gidip sayabiliyorduk. Şimdi oturduğumuz yerden bilgisayardan bakıyoruz. A tezgahında beş bin adetlik işin ne kadarının üretildiğini anlık görebiliyoruz ve ne kadar daha devam edeceğini değerlendirebiliyoruz."

Ersan Sezgin — Üretim Mühendisi, Mazsan Makina

Hedefin görünür olmasının bir yan etkisi daha var: operatörler yaptıkları işin sonucunu anlık olarak kendi ekranlarında gördükleri için makinenin günlük hedefine ulaşma motivasyonu sahada kendiliğinden oluşuyor.

Üretimde bakım tecrübesi MES yazılımında kayıtlı kalıyor

RETMES öncesinde bakım süreci tamamen manueldi. Arızalar telefonla bildiriliyor, elle doldurulan arıza formları ay sonunda toplanıp tek tek Excel'e giriliyordu. Her arızanın kaydı tutulamıyor, formlar kaybolabiliyor, bildirimler gecikiyordu.

Bugün süreç operatör panelinden başlıyor: makinede bir problem olduğunda operatör panelden servis bildirimi yapıyor, bildirim anında kayıt altına alınıyor ve bakım ekibine mail olarak düşüyor. Bakım personeli müdahaleye başladığında RETMES MES yazılımı ekranından giriş yapıyor, arıza kapatıldığında ise sebep detaylı şekilde sisteme işleniyor — hidrolik, mekanik, elektrik gibi ana kategorilerin altında ekipman ve sebep kırılımlarıyla.

"Hangi ekipmanın problem yarattığını ve problem sebebini seçerek arızanın kök nedenine inebiliyoruz. Retmes bu konuda bize çok faydalı oldu. Arızaların analizinde gerçekten işe yaradı."

Barış Avcı — Bakım Sorumlusu, Mazsan Makina

Bakım ekibi MTTR ve MTBF gibi KPI'ları aylık, haftalık veya istenen herhangi bir tarih aralığında süzebiliyor; makinelerin duruş süreleri ve arıza sıklıkları servis raporlarından takip ediliyor.

Belki de en az KPI'lar kadar değerli olan kazanım, kurumsal hafızanın sistemde birikmesi:

"Her şeyi aklımızda tutamayabiliyoruz. Arızayı daha önce çözen arkadaşın açıklamalarına ulaşabiliyoruz. İki üç sene önce aynı makinedeki arızanın nasıl çözüldüğünü kayıtlardan bulabiliyoruz. Tecrübe sistemde kayıtlı kalıyor."

Barış Avcı — Bakım Sorumlusu, Mazsan Makina

mIQ Insight ile üretim verisi yapay zeka destekli analiz ediliyor

Mazsan uygulamasını ayırt eden katmanlardan biri, RETMES'in üzerinde çalışan mIQ yapay zeka çözümleri. mIQ Insight, Mazsan'ın kendi sunucusunda, RETMES'e bağlı kapalı devre bir yapıda çalışıyor; üretim verisi tesis dışına çıkmıyor.

Kullanım tarafında fark, raporlamanın diliyle başlıyor: makine, iş emri ve tarih seçimleriyle rapor konfigüre etmek yerine, ekip istediği analizi tek bir cümleyle soruyor. Beğenilen bir rapor "panoya ekle" denilerek otomatik dashboard'a dönüştürülebiliyor; dashboard ertesi gün kendini yenileyerek aynı analizi güncel veriyle sunuyor.

"Konzek firmasının buradaki en büyük farkı, yapay zeka desteğiyle bu canlı izlenen verileri de yorumlatabilmesi. Tek cümleyle, tek prompt'la bir gün önceki verileri, bir ay önceki verileri ya da o anki verileri çok rahat bir şekilde bize gösterebiliyor, analiz edebiliyor."

Özkan Yılmaz — Teknik Müdür, Mazsan Makina

"Yapay zekanın hızla yaygınlaştığı bir dönemde Retmes'te de bunu görüyor olmak ve hızlı bir şekilde başlamış olmaları bizim için büyük bir avantaj. İstediğimiz soruyu istediğimiz şekilde dile getirdiğimiz zaman cevap alabiliyoruz. Kalıp halindeki raporların dışına çıkmak istediğimizde de yapay zeka desteğiyle, mIQ üzerinden istediğimiz cevabı alabiliyoruz."

Emre Soylu — Üretim Müdürü, Mazsan Makina

mIQ Insight'ın rolü raporlamayla sınırlı değil; acil siparişlerde bir karar destek aracına dönüşüyor.

"Acil bir sipariş geldiğinde şu anda elimizi güçlendiren bir uygulama var. Gelen acil siparişi ya da ek siparişi mIQ Insight'a analiz ettirip hangi makinede yapmamız gerektiği konusunda yön alabiliyoruz; hatta iş emrini de gerekli hızlı makineye kendisi kaydırabiliyor. Bu kararı alabiliyor şu anda mIQ Insight."

Özkan Yılmaz — Teknik Müdür, Mazsan Makina

mIQ Predictor tarafında ise anomali tespiti ve tahminleme yapılıyor; what-if analizleriyle bir sevkiyatın siparişe yetişip yetişmeyeceği, verimsiz çalışan bir makinedeki işin verimli makineye kaydırılmasının gerekip gerekmediği değerlendirilebiliyor. Tüm bu yapı, Mazsan'ın kendi sunucusunda kapalı çevrimde çalışıyor.

Retmes MMS ile kestirimci bakıma giden yol

Arıza kayıtlarının analizi geriye dönük bakıyor; Mazsan'ın asıl hedefi ise arıza oluşmadan önce sinyalleri yakalamak. Kestirimci bakım daha önce manuel yürütülüyordu: belirli ölçüm noktalarına gidilip elle ölçüm yapılıyor, kağıda yazılıyor, Excel'e aktarılıyordu.

Bu sürecin dijitalleştirilmesi için Retmes MMS sistemiyle bir prototip çalışması yapıldı. Bir makinenin farklı noktalarına yerleştirilen sensörlerle akım, gerilim, sıcaklık, titreşim, sıvı seviyesi ve yağ seviyesi verileri toplandı; arıza oluştuğunda hangi değişkenlerin hangi koşullarda ortaya çıktığı RETMES'te kayıt altına alındı.

"Benzer makinelerde bu veriler sürekli ölçülüp kayıt altında tutulduğunda yapay zeka arka planda çalışabilir. Örneğin bir servo motor arızalandığında, arıza anındaki sıcaklık, titreşim, sıvı seviyesi, akım ve gerilim değerleri kayıt altında olacağı için sistem benzer koşullar tekrar oluştuğunda yaklaşan arızayı önceden tahmin edebilir."

Barış Avcı — Bakım Sorumlusu, Mazsan Makina

Prototip makineden toplanan tüm veriler bugün RETMES'te kayıtlı. Ekip bu kabiliyeti henüz tüm makinelere yaygınlaştırmadı; kestirimci bakımın sahaya yayılması yol haritasındaki bir sonraki hedeflerden biri.

Üretim verimliliğinde %15 ile başlayan, %20-25'e ulaşan artış

Projenin sonuçlarını Mazsan Teknik Müdürü net rakamlarla aktarıyor — ve rakamın ne olduğu kadar ne olmadığını da bilinçli bir şekilde ayırarak:

"Retmes kurulduğu anda verimlerde %15 artış oldu. Sonrasında %20-25 verimlilik artışımız oldu. %25'i OEE olarak değerlendirmeyelim tabii; üretim verimliliği ve kalite kazancı olarak düşünebiliriz."

Özkan Yılmaz — Teknik Müdür, Mazsan Makina

Bakım tarafının projeye bakışını ise tek bir yönetim ilkesi özetliyor:

"Ölçemediğiniz bir sistemi kontrol edemezsiniz. Retmes bu konuda yetkin bir araç diyebilirim."

Barış Avcı — Bakım Sorumlusu, Mazsan Makina

Konzek Teknoloji olarak, bu dönüşüm yolculuğunda birlikte çalıştığımız Mazsan Makina ekiplerine, proje sürecinde katkı sunan tüm paydaşlara ve sahada bu yapının başarıyla hayata geçmesini sağlayan tüm ekip üyelerine teşekkür ederiz.